La implantació del sanejament com a eix fonamental a l'Agenda 2030

Número

Secció

ESTUDIS

Autors/ores

  • Nicolau Cardoso Neto Universidade de Blumenau - FURB
  • Luiza Sens Weise Universidade de Blumenau - FURB
  • Martina Hering Ferreira Universidade de Blumenau - FURB
  • Sabrina Lehnen Stoll Universidade de Blumenau - FURB

Paraules clau:

Agenda 2030 , Sostenibilitat , Objectius de Desenvolupament Sostenible , Sanejament , Visió Sistèmica

Publicat

2025-06-25

Resum

L’article examina l’Agenda 2030 de les Nacions Unides i els seus Objectius de Desenvolupament Sostenible (ODS) com una eina essencial per millorar l’eficàcia de les polítiques públiques de sanejament, centrant-se en l’ODS núm. 6, “Aigua i Sanejament”. La recerca té com a objectiu comprendre com la integració de l’ODS 6 amb la resta d’ODS pot enfortir la implementació de les polítiques de sanejament. Els objectius específics inclouen analitzar els esdeveniments històrics que van conduir a la creació de l’Agenda 2030, explorar els 17 ODS i aplicar una visió sistèmica per ressaltar-ne les interconnexions. La hipòtesi central suggereix que la interconnexió dels ODS pot augmentar l’efectivitat de les polítiques de sanejament. El problema d’investigació indaga sobre la relació entre la implementació de l’Agenda 2030 i les millores en la gestió del sanejament. Mitjançant una metodologia deductiva i sistèmica, la recerca adopta un enfocament sistèmic i analitza legislació, informes oficials i doctrina especialitzada.

Descàrregues

Agències de suport

No

Referències

ANA. ODS 6 no Brasil: visão da ANA sobre os indicadores. 2. ed. Brasília: ANA, 2022. Disponível em: <https://metadados.snirh.gov.br/geonetwork/srv/api/records/c93c5670-f4a7-4de6-85cf-c295c3a15204/attachments/ODS6_Brasil_ANA_2ed_digital_simples.pdf>.

ANA. Conjuntura dos Recursos Hídricos no Brasil 2023: Informe Anual. Agência Nacional de Águas e Saneamento – Brasília: ANA, 2024. Disponível em: <https://www.snirh.gov.br/portal/centrais-de-conteudos/conjuntura-dos-recursos-hidricos/conjunturainforme2023.pdf>.

BARBIERI, José Carlos (2020): Desenvolvimento Sustentável: das origens à Agenda 2030. Petrópolis: Vozes.

BRASIL. Lei nº 9.433, de 8 de janeiro de 1997. Institui a Política Nacional de Recursos Hídricos, cria o Sistema Nacional de Gerenciamento de Recursos Hídricos, regulamenta o inciso XIX do art. 21 da Constituição Federal, e altera o art. 1º da Lei nº 8.001, de 13 de março de 1990, que modificou a Lei nº 7.990, de 28 de dezembro de 1989. Disponível em: <https://www.planalto.gov.br/ccivil_03/leis/l9433.htm>.

BRASIL. Lei nº 10.257, de 10 de julho de 2001. Regulamenta os arts. 182 e 183 da Constituição Federal, estabelece diretrizes gerais da política urbana e dá outras providências. Disponível em: <http://www.planalto.gov.br/ccivil_03/leis/leis_2001/l10257.htm>.

BRASIL. Lei nº 11.445, de 5 de janeiro de 2007. Estabelece as diretrizes nacionais para o saneamento básico; cria o Comitê Interministerial de Saneamento Básico; altera as Leis nos 6.766, de 19 de dezembro de 1979, 8.666, de 21 de junho de 1993, e 8.987, de 13 de fevereiro de 1995; e revoga a Lei nº 6.528, de 11 de maio de 1978. (Redação pela Lei nº 14.026, de 2020). Disponível em: <https://www.planalto.gov.br/ccivil_03/_ato2007-2010/2007/lei/L11445compilado.htm>.

BRASIL. Transformando Nosso Mundo: A Agenda 2030 para o Desenvolvimento Sustentável. 2015. Disponível em: <https://www.mds.gov.br/webarquivos/publicacao/Brasil_Amigo_Pesso_Idosa/Agenda2030.pdf>.

CAPRA, Fritjof. Prefácio (2006): In: STONE, Michael K.; BARLOW, Zenobia (Orgs.). Alfabetização Ecológica: a educação das crianças para um mundo sustentável. São Paulo: Cultrix, 2006. p. 13-15.

CAPRA, Fritjof; LUISI, Pier Luigi (2014): A Visão Sistêmica da Vida: Uma concepção unificada e suas implicações filosóficas, políticas, sociais e econômicas. São Paulo: Cultrix.

CAPRA, Fritjof; MATTEI, Ugo (2018): A Revolução Ecojurídica: o Direito Sistêmico em sintonia com a natureza e a comunidade. São Paulo: Editora Cultrix.

CARPENTIER, Nico; BRAUN, Tobias (2020): The agenda 2030 for sustainable development: critical insights. London: Routledge.

CARUANA, Sandro; PACE, Paul (2018): Agenda 21: local policies for sustainable development. Cham: Springer.

CETESB. Balneabilidade e Saúde. Disponível em: <https://cetesb.sp.gov.br/praias/balneabilidadeesaude/>.

DODDS, Felix; DONOGHUE, Ambassador David; ROESCH, Jimena Leiva (2017): Negotiating the Sustainable Development Goals: a transformational agenda for an insecure world. London: Routledge.

FREITAS, Juarez (2019): Sustentabilidade: direito ao futuro. 4. ed. Belo Horizonte: Fórum.

IPCC. Mudança do Clima 2023: Relatório Síntese. Painel Intergovernamental sobre Mudança do Clima, 2023. Disponível em: <https://www.gov.br/mcti/pt-br/acompanhe-o-mcti/sirene/publicacoes/relatorios-do-ipcc/arquivos/pdf/copy_of_IPCC_Longer_Report_2023_Portugues.pdf>.

Kwon, Huck-ju (2017): The Millennium Development Goals: achievements and prospects. New York: Routledge.

LE BLANC, David (2015): Towards integration at last? The sustainable development goals as a network of targets. DESA Working Paper No. 141, March.

MEADOWCROFT, James (2000): Sustainable development: a new(ish) idea for a new century?. Political Studies, v. 48, n. 2, p. 370-387.

PACHECO, Roberto Carlos dos Santos; CARNEIRO, Mônica Ramos. Introdução à Municipalização da Agenda 2030. Florianópolis: Pandion, 2021. Disponível em: <https://www.editorapandion.com/introducao-a-municipalizacao-da-agenda-2030-link-para-fazer-download-gratuito-do-livro-digital-na-descricao-do-produto-abaixo>.

REED, Mark S (2008): Stakeholder participation for environmental management: a literature review. Biological Conservation, v. 141, n. 10, p. 2417-2431.

SACHS, Jeffrey D. (2015): The age of sustainable development. New York: Columbia University Press.

SACHS, Jeffrey D. (2012): From Millennium Development Goals to Sustainable Development Goals. The Lancet, v. 379, n. 9832, p. 2206-2211.

SARLET, Ingo Wolfgang; FENSTERSEIFER, Tiago (2021): Direito Constitucional Ecológico: Constituição, Direitos Fundamentais e Proteção da Natureza. 7. ed. rev. atul. e ampl. São Paulo: Thomson Reuters Brasil.

SILVEIRA. Paula Galbiatti. Energia e mudanças climáticas: impactos socioambientais das hidrelétricas e diversificação da matriz energética brasileira. Opin. jurid. vol.17 no.33 Medellín Jan./June 2018. Disponível em: <https://doi.org/10.22395/ojum.v17n33a5>.

SNIS. Diagnóstico Temático: Serviços de Água e Esgoto. Visão geral. Ano de referência: 2022. Brasília, dezembro de 2023. Disponível em: <https://www.gov.br/cidades/pt-br/acesso-a-informacao/acoes-e-programas/saneamento/snis/produtos-do-snis/diagnosticos/DIAGNOSTICO_TEMATICO_VISAO_GERAL_AE_SNIS_2023.pdf>.

TRATA BRASIL. A Vida sem Saneamento: para quem falta e onde mora essa população? Ex ante Consultoria Econômica: Novembro de 2023. Disponível em: <https://tratabrasil.org.br/wp-content/uploads/2023/11/VERSAO-FINAL-PRIVACAO-DO-SANEAMENTO.pdf>.

TRATA BRASIL. Esgotômetro. Disponível em: <https://tratabrasil.org.br/>.

TRATA BRASIL. O Saneamento e a Vida da Mulher Brasileira. Ex ante Consultoria Econômica: Maio de 2022. Disponível em: <https://tratabrasil.org.br/wp-content/uploads/2022/09/Relatorio_Completo_-_2022.pdf>.

TRATA BRASIL. Saneamento e Doenças de Veiculação Hídrica – Data SUS e SNIS 2019. São Paulo: setembro de 2021. Disponível em: <https://tratabrasil.org.br/wp-content/uploads/2022/09/Sumario_Executivo_-_Saneamento_e_Saude_2021__2.pdf>.

VAROTSOS, Costas A.; CRACKNELL, Arthur P (2020): The Changing World Environment. New York: Springer.

VANDERMOORTELE, Jan (2011): The MDG conundrum: meeting the targets without missing the point. Development Policy Review, v. 29, n. 3, p. 323-331.

Biografies de l'autor/a

Nicolau Cardoso Neto, Universidade de Blumenau - FURB

Doutor pela Universidade do Vale do Rio dos Sinos - UNISINOS, Mestre em Engenharia Ambiental pela Universidade de Blumenau - FURB, Mestre em Ciência Jurídica pela Universidade do Vale do Itajaí - UNIVALI. Especialista em Direito Ambiental pela Fundação Boiteux - UFSC. Professor da graduação e do Programa de Mestrado em Direito Público e Constitucionalismo da Fundação Universidade Regional de Blumenau – FURB. Integrante do Grupo de Pesquisa Direitos Fundamentais, Cidadania e Diferenciação, na linha Sustentabilidade Socioambiental, Ecocomplexidade, Políticas Sanitárias e Ambientais. Líder do Grupo de Pesquisa Política Sanitária, Agropecuárias e Ambientais, linha Políticas de Saúde para populações humanas e de animais. Advogado. E-mail: ncardoso@furb.br

Luiza Sens Weise , Universidade de Blumenau - FURB

Master's degree from the Postgraduate Program in Law PPGD-FURB, Postgraduate in Public Law - UCAM, Bachelor of Laws - FURB. Member of the Fundamental Rights, Citizenship and Differentiation Research Group, in the Socio-environmental Sustainability, Ecocomplexity, Health and Environmental Policies line. Member of the Research Group Environmental and Health Policies as a generator of quality of life - GAIA QUAERERE, line of Health and environmental policies for an ecologically balanced environment. Lattes: http://lattes.cnpq.br/2422754427570234. https://orcid.org/0000-0002-9317-6309. E-mail: lsweise@furb.br.

Martina Hering Ferreira, Universidade de Blumenau - FURB

Master's student in Public Law and Constitutionalism, in the Postgraduate Program in Law at FURB, researcher with a CAPES scholarship - Coordination for the Improvement of Higher Education Personnel. Member of the Research Group Fundamental Rights, Citizenship and Differentiation, in the line of Socioenvironmental Sustainability, Ecocomplexity, Health and Environmental Policies. Member of the Research Group Environmental and Health Policies as a generator of quality of life - GAIA QUAERERE, line of Health and environmental policies for an ecologically balanced environment. Lawyer. Lattes: http://lattes.cnpq.br/4570802815103554. ORCID: https://orcid.org/0009-0003-0832-9185. E-mail: mhriekes@furb.br.

Sabrina Lehnen Stoll, Universidade de Blumenau - FURB

PhD student at the Stricto Sensu Graduate Program in Law – Doctorate in Human Rights – at the Regional University of the Northwest of the State of Rio Grande do Sul - UNIJUÍ. Full Doctoral Scholarship under the PDPG/CAPES Project "Right to Housing, Neoliberalism and Vulnerability: the violation of human rights and environmental consequences". Member of the Research Group Environmental and Health Policies as a generator of quality of life - GAIA QUAERERE, line of Health and environmental policies for an ecologically balanced environment. Lattes: http://lattes.cnpq.br/1360235338654144. https://orcid.org/0000-0001-9719-4347. E-mail: sabrinastoll.adv@gmail.com.

Com citar

Cardoso Neto, N., Weise , L. S. ., Ferreira, M. H. . ., & Stoll, S. L. . (2025). La implantació del sanejament com a eix fonamental a l’Agenda 2030. Revista Catalana De Dret Ambiental, 16(1). https://doi.org/10.17345/rcda4046

Trameses

Si voleu publicar en alguna de les nostres capçaleres, cal que us poseu en contacte amb cada revista mitjançant el vostre correu electrònic.

Saber més

Metrics

191
112
303

Scopus

SCImago Journal & Country Rank

Fecyt

dialnet

Darreres publicacions

Desenvolupat per